Làm affiliate bị trừ 10%: đừng tưởng thế là xong nghĩa vụ thuế

Tháng nào bạn cũng thấy dòng chữ quen thuộc trong sao kê hoa hồng: "đã khấu trừ thuế TNCN 10%". Rất nhiều người làm tiếp thị liên kết yên tâm rằng thế là xong — nhà nước đã lấy phần của mình, số còn lại là tiền sạch. Đó là hiểu lầm đắt đỏ nhất trong nghề này, và nó chỉ lộ ra khi cơ quan thuế gõ cửa.

Khoản 10% đó thực chất là gì

Khi bạn là cá nhân chưa đăng ký kinh doanh, hoa hồng affiliate được cơ quan thuế xếp vào nhóm thu nhập có tính chất tiền lương, tiền công. Theo điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, tổ chức chi trả cho cá nhân không có hợp đồng lao động (hoặc hợp đồng dưới 3 tháng) phải khấu trừ 10% trước khi trả, với mỗi lần chi từ 2 triệu đồng trở lên.

Từ khóa quan trọng nằm ở chữ tạm. Đây là cơ chế tạm thu để nhà nước không phải chờ đến cuối năm, hoàn toàn không phải là số thuế cuối cùng của bạn. Số thuế thật chỉ được xác định khi quyết toán, dựa trên tổng thu nhập cả năm sau khi trừ giảm trừ gia cảnh và áp biểu lũy tiến.

Nói cách khác: mức 10% là một con số phẳng áp cho tất cả mọi người, còn thuế thật của bạn phụ thuộc bạn kiếm được bao nhiêu. Hai con số này gần như không bao giờ bằng nhau.

Ba tình huống, ba kết cục khác nhau

Sau khi quyết toán, người làm affiliate rơi vào một trong ba nhóm. Điều đáng nói là nhóm nào cũng có người không biết mình thuộc nhóm nào.

Nhóm 1: Bạn đang bị thu thừa và được hoàn lại tiền

Nếu affiliate là nguồn thu duy nhất và tổng hoa hồng cả năm không quá cao, rất có thể bạn chẳng phải nộp đồng thuế nào. Giảm trừ gia cảnh năm 2026 là 15,5 triệu đồng mỗi tháng cho bản thân, tức 186 triệu đồng một năm, cộng thêm 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

Ví dụ bạn nhận 150 triệu đồng hoa hồng trong năm và không có thu nhập nào khác. Toàn bộ số này nằm dưới mức giảm trừ 186 triệu, nên thuế phải nộp bằng 0. Nhưng các sàn đã trừ của bạn 15 triệu đồng trong năm. Số tiền đó là của bạn, và bạn được hoàn lại — với điều kiện bạn làm thủ tục quyết toán để đòi. Không ai tự động trả lại cho bạn cả.

Nhóm 2: Bạn phải nộp thêm

Biểu thuế lũy tiến năm 2026 có 5 bậc: 5% cho phần thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng/tháng, 10% cho phần từ 10 đến 30 triệu, 20% cho phần từ 30 đến 60 triệu, 30% cho phần từ 60 đến 100 triệu, và 35% cho phần vượt 100 triệu đồng/tháng.

Khi thu nhập của bạn đủ lớn để chạm bậc 20% trở lên, mức tạm khấu trừ 10% rõ ràng là thiếu. Phần thiếu đó không biến mất — nó tích lại thành khoản phải nộp khi quyết toán, kèm tiền chậm nộp nếu bạn phát hiện muộn.

Nhóm 3: Bạn có nhiều nguồn thu và không được ủy quyền quyết toán

Đây là nhóm dễ sai nhất mà ít ai để ý. Nếu bạn vừa đi làm công ty vừa chạy affiliate, hoặc nhận hoa hồng từ nhiều nền tảng cùng lúc — Shopee, TikTok Shop, ACCESSTRADE — thì bạn có thu nhập từ hai nơi trở lên. Trường hợp này bạn bắt buộc phải tự quyết toán, không được ủy quyền cho công ty làm thay.

Vấn đề nằm ở chỗ: khi cộng gộp các nguồn lại, tổng thu nhập của bạn có thể nhảy lên bậc thuế cao hơn hẳn so với khi từng nguồn được tính riêng lẻ. Mỗi bên chi trả chỉ nhìn thấy phần của họ, không ai nhìn thấy bức tranh tổng — trừ cơ quan thuế.

Vì sao thu nhập của bạn không còn vô hình

Nhiều người vẫn mang tâm lý của giai đoạn 2020–2023, khi thu nhập online gần như nằm ngoài tầm với của cơ quan thuế. Giai đoạn đó đã khép lại, bởi ba thay đổi diễn ra dồn dập:

• Nghị định 117/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/7/2025, buộc các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán khấu trừ và nộp thay thuế theo từng giao dịch, đồng thời báo cáo dữ liệu cho cơ quan thuế.
• Số định danh cá nhân thay thế mã số thuế theo Thông tư 86/2024/TT-BTC. Mọi khoản thu nhập của bạn từ mọi nền tảng giờ được gom về một đầu mối là căn cước công dân. Việc dùng nhiều tài khoản ở nhiều network để "chia nhỏ" thu nhập không còn tác dụng.
• Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15, hiệu lực từ 01/7/2026, yêu cầu người làm tiếp thị liên kết và livestream bán hàng phải xác thực danh tính điện tử trước khi hoạt động.

Các network cũng đã siết theo. ACCESSTRADE hiện yêu cầu publisher hoàn tất định danh căn cước, mã số thuế và ký hợp đồng điện tử mới được thanh toán hoa hồng, đồng thời công bố rõ rằng toàn bộ thu nhập chi trả đều được báo cáo lên hệ thống cơ quan thuế.

Cái giá của việc phát hiện muộn

Năm 2026, báo chí đưa tin một trường hợp nhận khoảng 3 tỷ đồng hoa hồng tiếp thị liên kết và bị truy thu gần 700 triệu đồng, chỉ vì tin rằng khoản khấu trừ 10% đã là toàn bộ nghĩa vụ.

Khi kê khai thiếu, chế tài không dừng ở việc nộp bù. Theo Luật Quản lý thuế 38/2019, bạn phải nộp đủ số thuế thiếu, cộng phạt 20% trên số khai thiếu, cộng tiền chậm nộp 0,03% mỗi ngày. Với hành vi trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên, Điều 200 Bộ luật Hình sự có thể được áp dụng — như vụ một TikToker bị khởi tố năm 2025 vì doanh thu thực hơn 120 tỷ đồng nhưng chỉ kê khai hơn 5 tỷ.

Phương án hợp pháp giúp bạn nộp ít hơn

Điều nghịch lý là người tuân thủ đúng luật lại thường nộp nhiều hơn người biết cách tổ chức lại hoạt động của mình cho đúng bản chất.

Khi bạn đăng ký hộ hoặc cá nhân kinh doanh, hoa hồng affiliate không còn bị xem là tiền lương tiền công, mà là doanh thu từ hoạt động dịch vụ. Cách tính chuyển hẳn sang tỷ lệ trên doanh thu thay vì biểu lũy tiến có thể lên tới 35%.

Riêng năm 2026 có một ưu đãi rất đáng chú ý: Nghị định 141/2026/NĐ-CP ban hành ngày 29/4/2026 nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên 1 tỷ đồng một năm, miễn cả thuế GTGT lẫn thuế TNCN, áp dụng hồi tố cho cả năm 2026 kể cả phần đã tạm nộp trong quý I. Nói cách khác, nếu hoa hồng cả năm của bạn dưới 1 tỷ đồng và bạn hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh, số thuế phải nộp là 0.

Khi vượt ngưỡng, hai loại thuế được tính theo hai cách khác nhau — đây là chi tiết rất dễ nhầm. Thuế GTGT tính trên toàn bộ doanh thu với tỷ lệ 5% — đang được giảm còn 4% đến hết 31/12/2026 theo Nghị quyết 204/2025/QH15 — vì khi vượt ngưỡng bạn trở thành đối tượng chịu thuế. Còn thuế TNCN chỉ tính 2% trên phần doanh thu vượt trên 1 tỷ, theo đúng câu chữ tại điểm a khoản 3 Điều 7 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15.

Một lưu ý về thời sự pháp lý: Thông tư 40/2021/TT-BTC mà rất nhiều bài viết trên mạng còn dẫn chiếu đã được thay thế bởi Thông tư 18/2026/TT-BTC từ tháng 3/2026, và hình thức thuế khoán cũng đã bị bãi bỏ từ 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Nếu bạn đọc một hướng dẫn còn nhắc đến thuế khoán như một lựa chọn, đó là nội dung đã lỗi thời.

Tất nhiên phương án này không miễn phí. Đăng ký hộ kinh doanh kéo theo nghĩa vụ về sổ sách, hóa đơn và kê khai định kỳ. Với người có doanh thu còn nhỏ, chi phí tuân thủ có thể lớn hơn phần thuế tiết kiệm được. Đây là bài toán cần tính bằng con số cụ thể của chính bạn, không phải bằng lời khuyên chung chung trên mạng.

Việc cần làm ngay, theo thứ tự

1. Tổng hợp lại toàn bộ hoa hồng đã nhận trong năm từ tất cả nền tảng. Đừng bỏ sót những khoản nhỏ dưới 2 triệu không bị khấu trừ — chúng vẫn phải cộng vào thu nhập chịu thuế.
2. Xin chứng từ khấu trừ thuế TNCN từ từng sàn và network. Shopee, TikTok Shop và ACCESSTRADE đều hỗ trợ cấp qua hệ thống. Không có chứng từ này, bạn không chứng minh được mình đã nộp và không đòi hoàn được.
3. Tính thử số thuế thật của mình trước khi đến hạn quyết toán, để biết mình sẽ được hoàn hay phải nộp thêm và chuẩn bị dòng tiền tương ứng.
4. Cân nhắc đăng ký hộ kinh doanh nếu doanh thu của bạn đã ở mức khiến biểu lũy tiến trở nên đắt đỏ.
5. Quyết toán đúng hạn. Cá nhân tự quyết toán có thời hạn đến hết ngày cuối cùng của tháng 4 năm sau. Nếu bạn thuộc diện được hoàn thuế, việc nộp hồ sơ muộn không bị phạt, nhưng chậm ngày nào là tiền của bạn nằm ở kho bạc ngày đó.

Câu hỏi thường gặp

Bị khấu trừ 10% thuế TNCN trên hoa hồng affiliate có phải là đã xong nghĩa vụ thuế không?

Không. Đây chỉ là khoản tạm khấu trừ tại nguồn theo điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC. Cuối năm bạn vẫn phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân trên tổng thu nhập cả năm theo biểu lũy tiến. Tùy mức thu nhập, bạn có thể được hoàn lại một phần hoặc phải nộp thêm.

Hoa hồng dưới 2 triệu đồng mỗi lần chi trả có bị khấu trừ không?

Không bị khấu trừ tại nguồn, vì ngưỡng khấu trừ 10% chỉ áp dụng cho khoản chi trả từ 2 triệu đồng trở lên mỗi lần. Nhưng không bị khấu trừ không có nghĩa là không phải nộp thuế — khoản thu nhập đó vẫn phải cộng vào tổng thu nhập khi quyết toán cuối năm.

Làm affiliate ở nhiều nền tảng cùng lúc thì quyết toán thế nào?

Cá nhân có thu nhập từ hai nơi trở lên phải tự quyết toán thuế với cơ quan thuế, không được ủy quyền cho tổ chức chi trả. Bạn cần xin chứng từ khấu trừ thuế từ tất cả các sàn và network đã trả hoa hồng cho mình để tổng hợp.

Đăng ký hộ kinh doanh thì nộp thuế ra sao?

Hoa hồng affiliate được xem là doanh thu ngành dịch vụ. Năm 2026, Nghị định 141/2026/NĐ-CP miễn cả thuế GTGT lẫn thuế TNCN cho hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng một năm trở xuống. Nếu vượt ngưỡng, thuế GTGT tính trên toàn bộ doanh thu với tỷ lệ 5% — đang được giảm còn 4% đến hết 31/12/2026 theo Nghị quyết 204/2025/QH15 — còn thuế TNCN tính 2% chỉ trên phần doanh thu vượt trên 1 tỷ theo điểm a khoản 3 Điều 7 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15.

Cơ quan thuế có biết tôi kiếm được bao nhiêu từ affiliate không?

Có. Từ 01/7/2025, Nghị định 117/2025/NĐ-CP buộc các sàn thương mại điện tử khấu trừ và báo cáo dữ liệu giao dịch cho cơ quan thuế. Các network affiliate cũng báo cáo toàn bộ khoản chi trả cho publisher. Cùng lúc đó, số định danh cá nhân thay thế mã số thuế nên mọi nguồn thu nhập được gom về một đầu mối duy nhất.

Bài viết mang tính tham khảo, dựa trên các văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm cập nhật. Chính sách thuế đối với thương mại điện tử đang thay đổi nhanh — với trường hợp cụ thể có giá trị lớn, bạn nên trao đổi trực tiếp với cơ quan thuế hoặc đại lý thuế trước khi quyết định.